श्री रावतपुरा सरकार धाम हे परमपूज्य श्री रविशंकरजी महाराज यांनी मध्य प्रदेशातील एकेकाळी अशांत असलेल्या चंबळ प्रदेशात स्थापन केलेले आध्यात्मिक हृदयस्थान आहे — अनेक दशकांच्या करुणा आणि सेवेतून या स्थानाचे रूपांतर एका भरभराटीच्या तीर्थक्षेत्रात झाले आहे.
संक्षिप्त परिचय
श्री रावतपुरा सरकार धाम भारतातील मध्य प्रदेशाच्या चंबळ प्रदेशात वसलेले आहे. हे धाम पहूज आणि सोनमृगा या नद्यांच्या मधोमध असून ग्वाल्हेर आणि झाशी या दोन प्रमुख शहरांपासून १०० किमी अंतरावर आहे. १९६० ते १९८५ या काळात शिक्षण, उत्पन्नाची साधने आणि लागवडीयोग्य जमीन यांच्या अभावामुळे फोफावलेल्या गुन्हेगारी कारवायांसाठी चंबळ संपूर्ण भारतात कुप्रसिद्ध होते. १९९० मध्ये एका महान दिव्य संतांनी केवळ १७ वर्षांच्या कोवळ्या वयात या भूमीवर पाऊल ठेवले. या प्रदेशाची सामाजिक वीण बदलून टाकणारे आणि जनसामान्यांमध्ये आध्यात्मिक जीवनाचा संदेश पोहोचवणारे कार्य सुरू करण्याचा संकल्प त्यांनी केला होता.
एका तरुण संतांचे जीवितकार्य
इतके विशाल कार्य हाती घेण्यासाठी हे संत वयाने अगदी लहान होते, तरीही जो कोणी त्यांच्याकडे आला तो त्यांच्या दिव्यत्वाने आणि करुणेने भारावून गेला आणि त्यांनी सर्वांच्या हृदयात आपले स्थान दृढ केले. या तरुण संतांनी धामासाठी निवडलेल्या जागेवर, चंबळच्या कुप्रसिद्ध दऱ्याखोऱ्यांच्या मधोमध, हनुमानजींचे एक लहानसे प्राचीन मंदिर जीर्णावस्थेत उभे होते. तिथे कोणी फिरकत नसे आणि त्याच्या वेदीवर कोणतीही पूजाअर्चाही होत नसे. १९९१ मध्ये या तरुण संतांनी एका यज्ञाचे (हिंदू धार्मिक विधी) आयोजन करण्याचा संकल्प केला, जेणेकरून या प्रदेशातील लोकांनी दीर्घकाळ सोसलेल्या दुःखाच्या जखमा भरून निघाव्यात. हा यज्ञ यशस्वी झाला आणि मानवतेच्या उद्धारासाठी एखाद्या संताने घेतलेल्या संकल्पाचा प्रभाव काय असतो, याची लोकांना जाणीव झाली. हे संत कोण, अशी उत्सुकता आपल्या मनात दाटून येते — ते दुसरे कोणी नसून परम चैतन्याचे साक्षात मूर्तिमंत रूप असलेले श्री रविशंकरजी महाराज आहेत. १९९१-९५ या काळात या दिव्य गुरूंच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक आध्यात्मिक, धार्मिक आणि मानवसेवेचे उपक्रम पार पडले. १९९६ मध्ये महाराजश्रींनी आपले गुरू ब्रह्मर्षी देवरहा बाबा यांच्या स्मरणार्थ विश्वशांतीसाठी आणखी मोठ्या प्रमाणावर यज्ञ आयोजित करण्याचा संकल्प केला. इतक्या दुर्गम ठिकाणी एवढ्या भव्य प्रमाणावर धार्मिक सोहळा आयोजित करणे जवळजवळ अशक्य आहे, असेच सर्वांना वाटत होते; परंतु महाराजश्रींनी सर्वांचा अंदाज खोटा ठरवला. बीबीसी लंडनने आशियातील सर्वात मोठा धार्मिक सोहळा म्हणून गौरवलेला हा भव्य कार्यक्रम अत्यंत यशस्वीपणे संपन्न झाला.
आश्रमापासून धामापर्यंत (२००५)
महाराजश्रींनी या भूमीवर प्रथम पाऊल ठेवून हे कार्य सुरू करण्याचा संकल्प केल्यानंतर १४ वर्षांनी, २००५ साली, या आश्रमाचे रूपांतर धामात (तीर्थक्षेत्रात) झाले आणि त्याचे नामकरण श्री रावतपुरा सरकार धाम असे करण्यात आले. महाराजश्री म्हणतात की ज्ञानाचा शोध अयोध्येत, वैराग्याचा चित्रकूटमध्ये आणि भक्तीचा वृंदावनात घेता येतो (हिंदू धर्मातील ही तीन महत्त्वाची स्थाने), परंतु रावतपुरा धाम हे असे एकमेव स्थान आहे जिथे हे तिन्ही गुण प्राप्त करण्याची आकांक्षा बाळगता येते. सत्याच्या प्रामाणिक शोधात, निर्मळ आणि साध्या मनाने रावतपुरा धामात येऊन जीवनाच्या कोणत्याही पैलूसाठी बळ आणि मार्गदर्शन मागणाऱ्या प्रत्येकाची मनोकामना निःसंशय पूर्ण होते.
बदललेला प्रदेश
आज २००७ साली, एकेकाळी बाह्य आणि अंतर्गत अशांततेने ग्रासलेल्या या प्रदेशात चमत्कारिक परिवर्तन घडून आले आहे. पूर्वी सर्वत्र पसरलेली नकारात्मकता आता नाहीशी झाली आहे. रावतपुरा धाम आणि त्याचे अद्भुत मार्गदर्शक महाराजश्री यांच्या छत्रछायेखाली तिची जागा आता निर्भयता, आनंद, दिव्य प्रेम आणि शांती यांनी घेतली आहे. रावतपुरा धामाच्या उभारणीची कहाणी इतकी विशाल आहे की या दिव्य स्थानाला भेट देऊन, १७ वर्षांपूर्वी हनुमानजींच्या एका लहानशा मंदिरापासून झालेल्या साध्या सुरुवातीपासून ज्या परिवर्तनाची ते ओळख बनले आहे, त्याचा प्रत्यक्ष अनुभव घेतल्यावरच तिची खरी व्याप्ती लक्षात येते.
देवस्थानाला भेट द्या
पत्ता:
श्री रावतपुरा सरकार धाम
तहसील — लहार, जिल्हा — भिंड
विभाग — ग्वाल्हेर, मध्य प्रदेश — 475661, भारत
संपर्क: +91 72229 10415 · dydirector@srgoi.org
